Dzisiejsze nastolatki praktycznie nie rozstają się ze smartfonami. Ogólnopolskie badania, przeprowadzone przez Państwowy Instytut Badawczy NASK wśród uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych, pokazują, że młodzież aktywnie korzysta z internetu średnio przez ponad 4 godziny dziennie. Smartfon jest najczęściej wykorzystywanym do tego urządzeniem – 93,9 proc. respondentów wskazuje, że to właśnie za jego pomocą najczęściej korzysta z sieci. A bez niego nie wyobraża sobie funkcjonowania co szósty młody człowiek (15,7 proc. ).
4 godziny i 12 minut na dobę – tyle wynosi średni czas korzystania z internetu przez polskich nastolatków. W poprzedniej edycji badania z 2016 r. średnia wynosiła około 3 godzin i 40 minut. 27 proc. ankietowanych zadeklarowało korzystanie z internetu od dwóch do czterech godzin dziennie. Niewiele mniejszy odsetek (22,9 proc.) od czterech do sześciu godzin. Aż 12 proc. szacuje, że spędza dziennie w sieci osiem lub więcej godzin.
Smartfon zastępuje dziś wiele różnych urządzeń (radio, telewizor, telefon, komputer stacjonarny). Młodzi ludzie, pytani o to do czego wykorzystują internet, odpowiadają najczęściej, że do słuchania muzyki (robi to 65,4 proc. badanych), oglądania filmów i seriali (62,1 proc.), kontaktu z rodziną i znajomymi poprzez komunikatory (61 proc.), używania portali społecznościowych (59,4 proc.).
Niektórzy z nastolatków obawiają się uzależnienia. Badacze pytali o tego typu symptomy. Twierdząco na pytanie: Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem: – Myślę, że powinienem/powinnam mniej korzystać z mojego telefonu/smartfonu – odpowiedziało 56 proc. osób. Odpowiedzi nie udzieliło 44 proc. Co oznacza, że większość respondentów, którzy udzielili odpowiedzi na to pytanie, dostrzega, że coś jest nie tak.
Z roku na rok obniża się wiek, w którym dzieci po raz pierwszy samodzielnie korzystają z internetu. Obecnie uczniowie podstawówek i gimnazjów rozpoczęli samodzielne korzystanie z internetu w wieku 6 lat i 10 miesięcy. Wśród uczniów szkół ponadgimnazjalnych wiek inicjacji jest wyższy i wynosi średnio ok. 8 lat. W analogicznych badaniach, przeprowadzonych w 2016 r. średnia wieku, w którym zaczęli korzystać z internetu ówcześni uczniowie gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych wynosiła ok. 9 lat i 5 miesięcy.
Wybór tego, co w internecie robi młodzież, zależy niekiedy od płci. Chłopcy częściej niż dziewczęta deklarują udział w grach on-line (63,8 proc. chłopców i 16,7 proc. dziewcząt). Z kolei więcej dziewcząt (72 proc.) deklaruje, że korzysta z czatów i komunikatorów do kontaktów z rodziną i znajomymi. Wśród chłopców taką odpowiedź wybrało 50,6 proc.
Młodzież ceni sobie w sieci wolność, dostęp do różnorodnych treści, wygodę użytkowania. Pytani o to, jakie nadzieje wiążą z dostępem do internetu, nastolatkowie najczęściej wymieniają: większy, swobodny dostęp do różnorodnych zasobów (74 proc.), powiększenie oferty spraw, które można załatwić on-line (57,6 proc.). Jedna trzecia wskazała upowszechnienie możliwości pracy przez internet. Niemała liczba wyraziła też nadzieję na bardziej radykalne zmiany, np. na to, że znikną bariery językowe i/lub kulturowe w komunikacji między ludźmi (40,5 proc.) a nawet na to, że dzięki technologiom, aby żyć na satysfakcjonującym poziomie nie będzie trzeba pracować w ogóle (15,3 proc.).
Jeśli chodzi o negatywne zjawiska – na pierwszym miejscu jest cyberprzestępczość – jej wzrostu obawia się 66 proc. respondentów. Ponad połowa badanych boi się, że nie będzie mogła korzystać tak swobodnie, jak dotychczas, z zasobów Internetu, ze względu na nałożone dodatkowe opłaty za usługi (55,8 proc.), jak również cenzurę stosowaną przez państwo (43,3 proc.) lub firmy (około 40 proc.). Nastolatkowie obawiają się też inwigilacji: ze strony obcych państw (40 proc.), polskiego rządu (37,9 proc.), i firm (33,3 proc.).
Niepokoi fakt, że niemal połowa badanych bezpośrednio doświadczyła internetowej przemocy. Nastolatki najczęściej padają ofiarami wyzywania, ośmieszania i poniżania.
Badanie zostało przeprowadzone w 2018 r. Wzięło w nim udział 1173 uczniów z 55 szkół z całej Polski, w tym uczniowie: szkół podstawowych, gimnazjów, liceów, techników.
