Polski ustawodawca przygląda się zmianom w prawie karnym, które mają lepiej odpowiadać na rosnące zagrożenia związane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji. Podczas posiedzenia komisji w Sejmie RP eksperci i politycy dyskutowali o konieczności penalizacji nowych form przemocy cyfrowej, takich jak deepfake’i czy patostreaming.
Impulsem do prac są m.in. przypadki wykorzystywania technologii AI do tworzenia sfingowanych materiałów pornograficznych. W trakcie debaty dr Mateusz Łabuz z Obserwatorium Demokracji Cyfrowej wskazywał, że obecne przepisy nie nadążają za tempem rozwoju technologii. – Prawo karne nie nadąża za rozwojem technologii – podkreślał.
Złożoność zjawiska, w szczególności w obszarze bezpieczeństwa oraz drastycznego naruszania dóbr osobistych, kompleksowo naświetla raport Fundacji Obserwatorium Demokracji Cyfrowej Deepfakes i nadużycia seksualne autorstwa dr. Mateusza Łabuza, dr. hab. Mikołaja Małeckiego oraz adw. dr Karoliny Mani.
Eksperci zwracają uwagę na konkretne luki w obowiązujących regulacjach. Jedną z nich jest problem tzw. hybrydowych deepfake’ów, w których twarz realnej osoby nakładana jest na ciało wygenerowane przez AI – takie przypadki mogą obecnie wymykać się kwalifikacji z artykułu 191a Kodeksu karnego.
Jeszcze większe kontrowersje budzą materiały przedstawiające dzieci, które są w całości generowane przez AI – formalnie nie pokazują realnych osób, ale ich społeczna szkodliwość pozostaje bardzo wysoka.
Trzecim istotnym wyzwaniem jest rosnące znaczenie deepfake’ów w dezinformacji – w tym podważanie autentyczności prawdziwych materiałów.
Równolegle działania podejmowane są na poziomie unijnym. Parlament Europejski opowiedział się za zakazem aplikacji typu „nudify” w ramach AI Act, uznając je za narzędzia szczególnie niebezpieczne. Decyzja ta wymaga jeszcze uzgodnień z innymi instytucjami UE, ale może wkrótce ograniczyć dostępność technologii wykorzystywanej do cyfrowej przemocy seksualnej.
W Polsce temat również zyskuje na znaczeniu. Ministerstwo Sprawiedliwości powołało w lutym zespół ekspertów, który, we współpracy z sejmową Komisją ds. Dzieci i Młodzieży, analizuje prawo i przygotuje propozycje zmian do walki z deepfake’ami. Równolegle Komisja Kodyfikacyjna Prawa Karnego przygląda się zjawisku deepfake’ów, a jej stanowisko ma być później podstawą do prac w Ministerstwie Sprawiedliwości w celu znalezienia rozwiązań dotyczących ochrony dzieci przed deepfake’ami.
Wnioski z prac parlamentarnych i analiz ekspertów mają posłużyć jako podstawa do nowelizacji przepisów i dostosowania prawa do realiów epoki sztucznej inteligencji.
