Łotewski operator komórkowy LMT będzie uczestniczyć w projekcie PROSAFE-TWIN, finansowanym z unijnego programu „Horyzont Europa”. Budżet projektu to blisko 5 mln euro, a zaangażowanych w niego jest 17 organizacji z 9 krajów europejskich oraz Stanów Zjednoczonych i ma on na celu zmianę podejścia do bezpieczeństwa drogowego – z reaktywnego na proaktywne. Pilotażowe wdrożenia zaplanowano w Hiszpanii, Holandii, Portugalii i Słowenii.
Korek tworzący się tuż za zakrętem. Rowerzysta wjeżdżający na ruchliwe skrzyżowanie w momencie, gdy natężenie ruchu rośnie. Na większości europejskich dróg obecne systemy wykrywają takie zagrożenia dopiero wtedy, gdy już zaistnieją. Nowy projekt badawczy PROSAFE-TWIN, finansowany przez Unię Europejską, ma na celu zapewnienie zarządcom dróg systemu wcześniejszego ostrzegania.
Konsorcjum, realizujące to przedsięwzięcia, a koordynowane przez klaster Mobility and Logistics Cluster of Euskadi (MLC), spotkało się w Bilbao, inaugurując 42-miesięczny okres prac, który potrwa do marca 2030 roku.
W ramach projektu powstają hybrydowe „cyfrowe bliźniaki” (digital twins) – wirtualne repliki rzeczywistych sieci drogowych. Celem jest stworzenie dynamicznej mapy ryzyka, wskazującej miejsca, w których mogą pojawić się niebezpieczne sytuacje, wykorzystując przy tym AI – na przykład ukryte zatory czy miejsca kolizji z pieszymi i rowerzystami. Każde ostrzeżenie będzie opatrzone wskaźnikiem wiarygodności, dzięki czemu zarządcy dróg będą mogli odróżnić realne zagrożenie od szumu statystycznego. Pozwoli to uniknąć zjawiska „zmęczenia ostrzeżeniami” (alert fatigue), które często osłabia skuteczność systemów ostrzegawczych.
– Projekt PROSAFE-TWIN ma na celu przejście od reagowania na wypadki do zapobiegania im. Dostarcza zarządcom dróg narzędzi analitycznych, dzięki którym mogą identyfikować ryzyka i interweniować, zanim krytyczne sytuacje przerodzą się w wypadki – wyjaśnia Sofía López de Aguileta z Mobility and Logistics Cluster of Euskadi (MLC), organizacji koordynującej projekt i kierującej pilotażem w prowincji Bizkaia.
Do realizacji projekty wybrano cztery kraje, z zupełnie różnymi typami dróg.
I tak w Rotterdamie (Holandia) wykorzystywane będą ruchliwe ulice miejskie z ograniczeniem prędkości do 30–50 km/h, współdzielone przez rowerzystów, lekkie pojazdy elektryczne, samochody ciężarowe i osobowe. Dodać trzeb, że miasto korzysta już od 2019 roku z modelu przewidywania bezpieczeństwa ruchu drogowego opartego na sztucznej inteligencji – projekt PROSAFE-TWIN ma na celu dalszy rozwój tego rozwiązania.
Z kolei Vila Real (Portugalia) to odcinek autostrady A4 Trasmontana o długości 4,2 km, obejmujący wiadukt Corgo (2,8 km). Główny nacisk położono tu na identyfikację odcinków wysokiego ryzyka oraz sytuacji niebezpiecznych (tzw. zdarzeń typu „o mały włos”) w warunkach mgły, deszczu lub dużego natężenia ruchu, a także na wspieranie operatorów w szybszym usuwaniu skutków zdarzeń drogowych.
Natomiast Celje–Velenje–Slovenj Gradec (Słowenia) to korytarz regionalny z ograniczoną liczbą czujników. Testowane jest tu rozwiązanie z zakresu predykcyjnego bezpieczeństwa w warunkach ograniczonej dostępności danych – co jest szczególnie istotne w kontekście budowy nowej, ważnej arterii drogowej, tzw. Trzeciej Osi Rozwojowej (Third Development Axis).
I wreszcie Bizkaia w Hiszpanii – około 600 km dróg wiejskich i międzymiastowych w Kraju Basków.
W projekcie tym łotewski operator LMT zajmie się opracowaniem i demonstracją rozwiązań opartych na technologii 5G Standalone (5G SA) – charakteryzującej się bardzo niskimi opóźnieniami w transmisji danych – oraz obliczeniach brzegowych (edge computing).
W tym modelu zasoby obliczeniowe znajdują się blisko użytkowników, urządzeń, zakładów produkcyjnych lub stacji bazowych sieci komórkowej, co eliminuje konieczność przesyłania wszystkich danych do zdalnej, scentralizowanej chmury obliczeniowej. Rozwiązania te posłużą do przetwarzania danych o ruchu drogowym w czasie rzeczywistym. Pozwoli to na stworzenie synergii z platformą monitorowania ruchu drogowego LMT, umożliwiając jej zastosowanie także w nowych obszary. Przykładowo, takie rozwiązania mogłyby przekształcić platformę z narzędzia do wykrywania wykroczeń drogowych w inteligentne centrum poprawy bezpieczeństwa ruchu, zdolne do identyfikowania niebezpiecznych sytuacji i generowania ostrzeżeń o zagrożeniach.
LMT weźmie udział w dwóch projektach pilotażowych. Jeden z nich będzie realizowany na autostradzie Trás-os-Montes w Portugalii, gdzie LMT dostarczy wydajną infrastrukturę sieciową 5G SA (Standalone) o opóźnieniach poniżej dwóch sekund, umożliwiającą analizę trajektorii pojazdów w czasie rzeczywistym. Drugi projekt pilotażowy odbędzie się w ramach regionalnego korytarza mobilności w Słowenii. Tam LMT, wraz z partnerami, zapewni integrację danych przesyłanych w czasie rzeczywistym ze stacji meteorologicznych zlokalizowanych przy drogach.
W pierwszej fazie konsorcjum opracuje architekturę systemu i przygotuje dane z czterech lokalizacji, a rozpoczęcie pokazów pilotażowych zaplanowano na 2028 rok. Wyniki projektu zostaną również dostosowane do europejskich standardów inteligentnych systemów transportowych oraz unijnego rozporządzenia o sztucznej inteligencji (EU AI Act). Partner ze Stanów Zjednoczonych pomoże ocenić, czy przyjęte podejście można wdrożyć także na amerykańskich drogach.
