W ostatniej dekadzie października na Łotwie odbyły się ćwiczenia NATO „Digital Backbone Experimentation 2026” (DiBaX 2026). Przedsięwzięcie zorganizowano pod egidą Dowództwa Sojuszu ds. Transformacji (ACT), przy wsparciu łotewskiego Ministerstwa Obrony oraz Narodowych Sił Zbrojnych Łotwy, a rolę integratora technicznego pełniła firma LMT Defence. Ich celem było przetestowanie łączności wojskowej nowej generacji w celu wzmocnienia gotowości na polu walki.
Koncentrowały się one na trzech obszarach zastosowań: szybkim rozmieszczaniu infrastruktury dzięki technologii „network slicing” (warstwowanie sieci) w standardzie 5G, zapewnieniu odporności łączności poprzez mechanizmy przełączania się między różnymi kanałami komunikacji oraz pasywnym wykrywaniu obiektów z wykorzystaniem infrastruktury 5G. Sprawdzano, w jaki sposób można zintegrować rozmaite technologie, sieci i systemy, aby wzmocnić zdolności operacyjne NATO.
Wybrane scenariusze miały na celu przygotowanie Sojuszu na sytuacje, które – choć nie osiągają progu uruchomienia artykułu 5. traktatu waszyngtońskiego (zbrojna napaść na jednego lub więcej członków NATO w Europie lub Ameryce Północnej będzie uznana za napaść przeciwko nim wszystkim) – stanowią istotne wyzwanie dla NATO i jego partnerów. Do takich działań w tzw. „szarej strefie” należą m.in. incydenty z udziałem dronów czy uszkodzenia podmorskich kabli na Morzu Bałtyckim.
Ćwiczenia DiBaX 2026 skupiły się na trzech głównych obszarach. Pierwszy z nich dotyczył zapewnienia siłom NATO bezpiecznego dowodzenia, kontroli oraz dostępu do danych już od pierwszego dnia operacji – jeszcze przed pełnym rozwinięciem infrastruktury. Eksperyment sprawdzał możliwość utworzenia wydzielonej sieci 5G w oparciu o infrastrukturę mobilną państwa-gospodarza, co pozwala na szybkie i bezpieczne wsparcie jednostek NATO.
Drugi obszar koncentrował się na odporności systemów łączności, badając różne ścieżki przesyłu danych oraz mechanizmy przełączania się na alternatywne kanały w warunkach zakłóceń. Obejmuje to m.in. przełączanie między różnymi częstotliwościami radiowymi, łączność satelitarną (w tym bezpośrednią komunikację 5G z urządzeniami końcowymi) oraz łączność radiową typu „troposcatter” (wykorzystującą rozproszenie fal w troposferze, tj. najniższej warstwie ziemskiej atmosfery).
Trzeci obszar dotyczył agregacji danych i ich analizy, m.in. poprzez pasywne wykrywanie obiektów z wykorzystaniem sieci 5G – rozwiązanie szczególnie przydatne w środowiskach miejskich, gdzie zagęszczenie stacji bazowych jest wysokie. W ramach eksperymentu badano wykorzystanie technologii 5G do wykrywania obiektów poruszających się w obszarze objętym jej zasięgiem.
Oprócz przypadków użycia cyfrowej infrastruktury bazowej DiBaX, w ramach NATO przetestowano również dwa inne projekty: Layered Counter-UAS Initiative (LCI-X) oraz Next Generation Targeting (NGT).
Projekt LCI-X – inicjatywa typu „Beacon Project” prowadzona przez NATO ACT – koncentrował się na sprawdzeniu możliwości przeciwdziałania bezzałogowym systemom powietrznym (C-UAS). Badano w nim, w jaki sposób różne czujniki oraz środki rażenia mogą współpracować w ramach wielowarstwowego systemu obrony przed aktywnymi zagrożeniami ze strony bezzałogowych statków powietrznych.
Z kolei projekt NGT skupiał się na przyspieszeniu procesu przekształcania informacji w decyzje. Analizowano w nim wykorzystanie sztucznej inteligencji do wspierania procesu decyzyjnego oraz agregację danych, co ma na celu odpowiednie przygotowanie informacji tak, aby właściwe decyzje mogły być podejmowane możliwie najszybciej.
W DiBaX 2026 wzięły udział m.in. Łotwa, Litwa, Niemcy, Stany Zjednoczone, Kanada i Finlandia. Zaangażowane były również podmioty NATO, takie jak NATO Defence Innovation Accelerator for the North Atlantic (DIANA), NATO Communications and Information Agency (NCIA), NATO CIS Group (NCISG) oraz inne jednostki wchodzące w skład struktury dowodzenia NATO (NATO Command Structure – NCS).
W wydarzeniu uczestniczyło także ponad 60 partnerów technologicznych, wśród których znaleźli się m.in.: Ascent Lumina, BPNE, Dronetag, Ericsson, FireSwarm Solutions, FortAegis, Inovec, Kelluu, Kinnami, NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence (CCDCOE), Nokia, PLATH, Spectra Group, Tactiql, TEKEVER, Thales i inni. Rolę integratora technicznego wydarzenia pełniła firma LMT, największy operator komórkowy na Łotwie.
– Łączność stanowi dziś niewidzialne pole bitwy. Zdolność do ochrony przepływu informacji może decydować o tym, jak szybko siły zbrojne zorientują się w sytuacji i podejmą odpowiednie działania. DiBaX to nie tylko testowanie poszczególnych technologii – chodzi o zapewnienie, by cyfrowy szkielet, który je łączy, pozostał odporny nawet w warunkach działań przeciwnika. Jako integrator techniczny DiBaX 2026, firma LMT odpowiada za to, aby różne technologie mogły ze sobą współpracować, nawet w warunkach zakłóceń – mówi Ingmārs Pūķis, wiceprezes i członek zarządu LMT.
– Wojna Rosji przeciwko Ukrainie pokazała nam, jak szybko zmienia się charakter działań wojennych. Nasi przeciwnicy uczą się i przystosowują, a NATO musi działać szybciej, aby utrzymać swoją przewagę militarną. Dlatego obecnie szybko przechodzimy od koncepcji do eksperymentów. Łączymy operatorów z inżynierami w warunkach operacyjnych, sprawiając, że ze sobą współpracują, zamiast tylko ze sobą rywalizować. Zachęcamy również firmy do wspólnego rozwiązywania problemów operacyjnych. To nowość – zgromadzenie wszystkich tych podmiotów w jednym miejscu na dwa tygodnie, aby wspólnie mierzyły się z rzeczywistymi wyzwaniami – wyjaśniał cel ćwiczeń admirał Pierre Vandier.
Komisarz europejski Valdis Dombrovskis ogłosił natomiast utworzenie w 2027 r. dwóch pilotażowych europejskich centrów technologii dronowych (European Drone Technology Hubs) – jednego na Łotwie, a drugiego w Holandii. Centra te mają przyspieszyć rozwój, testowanie oraz wdrażanie technologii związanych z dronami i systemami do ich zwalczania, w ścisłej współpracy z NATO.
