Polska uruchomiła pierwszy w Europie operacyjny ośrodek analiz danych satelitarnych dedykowany bezpieczeństwu cywilnemu. Civil Security Hub Poland, działający w ramach inicjatywy Europejskiej Agencji Kosmicznej Space Resilience Nodes, ma wspierać służby ratunkowe i administrację w reagowaniu na katastrofy naturalne – od powodzi po pożary i gwałtowne zjawiska pogodowe.
Hub tworzą m.in. Centrum Informacji Kryzysowej Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk (CBK PAN), Politechnika Warszawska, CloudFerro, ICEYE oraz Europejska Fundacja Kosmiczna (ESA).
– Jesteśmy pierwszym w Europie przykładem tego, że możemy bardzo efektywnie wykorzystać dane satelitarne i inne innowacyjne rozwiązania, w tym systemy dronowe. Odpowiadamy tym samym na potrzeby reagowania i zarządzania kryzysowego, ratownictwa, instytucji takich jak Państwowa Straż Pożarna czy szerzej ochrony ludności – mówi w rozmowie z agencją Newseria dr Jakub Ryzenko z CBK PAN.
Choć hub dopiero formalnie rozpoczął działalność, jego możliwości sprawdzono już podczas powodzi w południowo-zachodniej Polsce we wrześniu 2024 r. Firma ICEYE prowadziła wtedy satelitarny monitoring radarowy, aktualizując mapy zalewów co ok. 6 godzin – niezależnie od pogody i pory dnia. Dane pozwalały służbom ocenić przebieg fali powodziowej i planować relokację sił.
Brygadier Grzegorz Borowiec z PSP podkreśla, że takie informacje są kluczowe przy dużych zdarzeniach: „Dane satelitarne były używane do tego, żeby przeanalizować sytuację i mieć jej pełne zrozumienie, żeby wiedzieć, gdzie jest woda i jakie są skutki”.
Satelitarne zobrazowania pomagają m.in. wykrywać ukryte ogniska pożarów torfowisk, jak w Biebrzańskim Parku Narodowym, oraz wskazywać miejsca wymagające przeszukania po trzęsieniach ziemi – np. podczas akcji ratunkowej w Turcji w 2023 r.
W ramach hubu powstała także aplikacja Politechniki Warszawskiej do monitorowania jakości wód rzecznych – odpowiedź na katastrofę ekologiczną na Odrze z 2022 r.
Hub będzie rozwijany we współpracy z dostawcami technologii. Europejska Agencja Kosmiczna i polscy użytkownicy wybiorą rozwiązania do pilotaży dla PSP i instytucji zarządzania kryzysowego. Trwają rozmowy z kilkunastoma podmiotami, a formalny dialog ruszy w II kwartale 2026 r.
Według CBK PAN, to właśnie wieloletnie doświadczenie w analizie danych satelitarnych sprawiło, że Polska została liderem europejskiej inicjatywy. W przyszłości hub ma wspierać także inne państwa UE w ramach Mechanizmu Ochrony Ludności.
Unijny Mechanizm Ochrony Ludności, którego celem jest zapobieganie, gotowość i reakcja na katastrofy, został stworzony w 2001 r. Każdy kraj dotknięty taką sytuacją może się zwrócić o pomoc doraźną za pośrednictwem mechanizmu. Od początku jego istnienia do 2025 r. został uruchomiony 830 razy. Ponadto w jego ramach działa Centrum Koordynacji Reagowania Kryzysowego UE, które mobilizuje pomoc lub udostępnia wiedzę specjalistyczną.
