Komisja Europejska ogłosiła rozpoczęcie naboru projektów na budowę do siedmiu AI Gigafactories – wielkoskalowych ośrodków obliczeniowych przeznaczonych do trenowania, rozwijania i wdrażania zaawansowanych modeli sztucznej inteligencji. Program ma być jednym z filarów unijnej strategii budowy technologicznej suwerenności Europy i przyciągnąć ponad 30 mld euro inwestycji publicznych oraz prywatnych.
Projekt będzie finansowany wspólnie przez Unię Europejską i państwa członkowskie. Na wsparcie inwestycji przewidziano do 10 mld euro środków publicznych, które – według Komisji – mają uruchomić co najmniej 20 mld euro kapitału prywatnego. Nowe ośrodki mają zapewnić dostęp do infrastruktury obliczeniowej startupom, przedsiębiorstwom, jednostkom badawczym, administracji publicznej oraz środowisku naukowemu.
AI Gigafactories mają łączyć najnowocześniejsze procesory AI, stosy oprogramowania i usług chmurowych, szybkie sieci transmisyjne oraz energooszczędne centra danych. Będą uzupełnieniem rozwijanej już w Europie sieci 19 AI Factories i mają umożliwić trenowanie oraz rozwój najbardziej zaawansowanych modeli AI na infrastrukturze znajdującej się w Europie i zgodnej z unijnymi regulacjami dotyczącymi ochrony danych, bezpieczeństwa i etyki.
O realizację projektów mogą ubiegać się konsorcja skupiające przedsiębiorstwa, instytucje publiczne i inwestorów. Gigafabryki mogą powstać zarówno w jednym państwie członkowskim, jak i w formule rozproszonej obejmującej kilka krajów. Wspólną umowę zakupową z EuroHPC podpisało już 18 państw UE, w tym Polska.
Program podzielono na dwa segmenty. W pierwszym wsparcie otrzyma maksymalnie cztery projekty, z których każdy będzie mógł liczyć na do 500 mln euro finansowania unijnego w dwóch etapach realizacji. Drugi segment obejmie do trzech jeszcze większych inwestycji, dla których przewidziano do 1 mld euro wsparcia na projekt. Komisja wymaga, aby powstające ośrodki dysponowały wielokrotnie większą mocą obliczeniową niż obecnie największe europejskie fabryki AI.
Komisja podkreśla również znaczenie europejskiego łańcucha dostaw dla infrastruktury AI. Jednocześnie poinformowała o podpisaniu listów intencyjnych z amerykańskimi producentami układów AMD, Nvidia i Qualcomm, które mają zapewnić uczestnikom programu dostęp do najbardziej zaawansowanych akceleratorów obliczeniowych.
Nabór wniosków potrwa do 12 listopada 2026 r. Rozstrzygnięcie konkursu planowane jest na początek 2027 r., a budowa pierwszych AI Gigafactories ma rozpocząć się jeszcze w tym samym roku. Komisja zakłada, że wybrane obiekty rozpoczną działalność w ciągu maksymalnie 18 miesięcy od podpisania umów.
